Patent Ne Demek? Patent Nasıl Alınır?

Daha önce hiçbir yerde kamuya açıklanmamış, dünyanın herhangi bir yerinde üretilmemiş ya da yayınlanmamış bir fikriniz ya da ürününüz varsa onun kullanım haklarını belli bir süre kendi üzerinize almanız gerekir. Buluş niteliği taşıyan fikirlerin korunması, onları ilerleyen zamanlarda başkalarının eline geçmekten koruyacağı için oldukça önemlidir. Yazının devamını okuyarak bir buluşun belli süreyle sahibinin kullanımına verilmesi anlamına gelen patent ne demek, nasıl alınır, nereden alınır, kaç türü vardır ve hangi ürünlere patent verilir, sorularının detaylı yanıtını bulabilirsiniz. 

Patent Nedir?

En basit tabirle patent, problemi teknik bir çözümle çözen ürünler ve buluşlar için, fikrin sahibine verilmiş olan kullanım hakkıdır. Dolayısıyla bir buluşun ya da fikrin patentini almak, onun aidiyetini sadece sözel olarak değil, kanun karşısında da ispatlayabilmek demektir. Örneğin sürekli kullandığınız bir cihazın bir eksikliğini fark edip onu giderecek bir parça tasarladınız ve bu parça daha önce herhangi bir şekilde üretilmemiş. Bu parça sayesinde cihaz hem daha verimli çalışıyor hem de enerji tasarrufu sağlıyor. Gerekli başvuruları yapıp ürünün patentini aldığınızda onu kullanmak isteyen kişi ve kurumlar, doğrudan sizinle iletişime geçmek durumunda kalacaktır. Dilerseniz gerekli adımları atarak ürüne siz de yatırım yapabilirsiniz. Peki, patent nereden alınır?

Patent Nereden Alınır?

Türkiye’de patent almak isteyenlerin başvuracağı ilk adres Türk Patent ve Marka Kurumu’dur. Ülkenin fikri mülkiyet portföyüne ve yenilik ekosistemine gelişim sağlamayı hedefleyen bu kurum, sınai mülkiyet haklarının ulusal ve uluslararası seviyede korunmasını sağlamak için çalışır. Eğer siz de yeni buluşunuz ya da fikriniz için koruma hakkı almak istiyorsanız patent başvurusu yaparak süreci hemen başlatabilirsiniz.

Hangi Ürünlere Patent Verilir?

Bir ürüne patent verilebilmesi için onun teknik bir sorunun çözümü olması, yeni bir buluş olması ve sanayi alanına uygulanabilir olması gerekir. Tüm bu şartları sağlayan ürünler, gerekli incelemelere tabi tutulduktan sonra değerlendirme aşamasına gider. Aşağıdaki başlıklar, patent verilebilecek ve verilemeyecek ürünleri gösterir.

1. Yeni olan ürünler: Daha önce dünyada hiçbir yerde kamuya açıklanmamış, üretilmemiş veya yayınlanmamış olması gerekir. Türkiye’de değil, dünya genelinde yeni olma şartı aranır.
2. Buluş basamağı içeren çözümler: Alanında uzman bir kişinin kolayca akıl edemeyeceği, teknik bir ilerleme sağlayan ürünler patent alabilir. Basit iyileştirmeler veya herkesin kolayca yapabileceği değişiklikler yeterli sayılmaz.
3. Sanayiye uygulanabilir ürünler: Üretilebilir, kullanılabilir ve tekrarlanabilir olması gerekir. Yani sadece teorik bir fikir değil, pratikte hayata geçirilebilen bir çözüm olmalıdır.

Patent Verilebilen Ürünler

• Mekanik cihazlar ve makineler
• Elektronik devreler ve donanımlar
• Kombi, kazan, yoğuşma sistemleri gibi ısıtma, soğutma ve enerji sistemleri 
• Kimyasal ürünler ve üretim yöntemleri
• Tıbbi cihazlar (tedavi yöntemi değil)
• Endüstriyel üretim süreçleri
• Teknik bir donanım çözümünün parçası olan yazılımlar (tek başına yazılım değil)

Patent Verilemeyen Ürünler

• Keşifler (doğada zaten var olan şeyler)
• Bilimsel teoriler ve matematiksel yöntemler
• İş modelleri ve ticari yöntemler
• Sadece yazılım (teknik donanım etkisi olmayan)
• Estetik tasarımlar (bunlar tasarım tescili konusudur)
• Oyun kuralları, eğitim yöntemleri
• Tıbbi tedavi ve cerrahi yöntemler

Patent Nasıl Alınır?

Bildiğiniz üzere patent, bir buluşun yasalar çerçevesinde korunmasını sağlayan resmi adımlardan oluşur. Yani patent nasıl alınır, sorusunun belli basamakları bulunur. Öncelikle patent başvurusu yapılacak ürünün ya da fikrin gerçekten yeni, buluş basamağı içeren ve sanayiye uygulanabilir olup olmadığı değerlendirilmelidir. Bu aşamada benzer patentlerin varlığını görmek için ön araştırma yapılması, ileride yaşanabilecek hak kayıplarının önüne geçer. Patent almaya karar verildikten sonra buluşu tüm teknik detaylarıyla anlatan bir patent başvuru dosyası hazırlanır. Bu dosyada buluşun ne olduğu, hangi problemi çözdüğü, nasıl çalıştığı ve mevcut çözümlerden hangi yönleriyle ayrıldığı açık ve teknik bir dille ifade edilmelidir. Özellikle tarifname ve istemler bölümü, patentin kapsamını belirlediği için büyük önem taşır.

Hazırlanan başvuru dosyası, yukarıda da belirttiğimiz gibi Türkiye’de Türk Patent ve Marka Kurumu (TÜRKPATENT) üzerinden iletilir. Başvurunun ardından şekli inceleme yapılır ve herhangi bir eksiklik bulunmaması halinde başvuru yayın sürecine girer. Yayınlanan patent başvurusu, üçüncü kişilerin itirazına açık hale gelir ve bu süreç, patentin hukuki sağlamlığını artıran önemli bir aşamadır. İncelemeli patent başvurularında, buluşun yenilik ve buluş basamağı kriterlerini karşılayıp karşılamadığı uzmanlar tarafından detaylı şekilde değerlendirilir. İnceleme olumlu sonuçlanırsa patent tescil edilir ve buluş, belirli bir süre boyunca başvuru sahibine belli haklar sağlar. Bu sürenin devamı için yıllık patent harçlarının düzenli olarak ödenmesi gerekir. Kısacası patent alma süreci; doğru hazırlık, teknik anlatım ve resmi prosedürlerin eksiksiz yürütülmesini gerektirir. Bu nedenle özellikle ilk kez patent başvurusu yapacak kişiler için uzman desteği almak, sürecin daha sağlıklı ilerlemesine katkı sağlar.

Patent Süresi Ne Kadardır?

Peki, patent süresi ne kadardır? Patent süresi, tescil edilen buluşun türüne ve başvurunun kapsamına göre değişmekle birlikte temel olarak başvuru tarihinden itibaren 20 yıl olarak belirlenmiştir. Bu süre boyunca patent sahibi; buluşu üretme, kullanma, satma ve lisanslama konusunda sınırlı haklara sahip olur. Ancak bu hakların geçerliliğini koruyabilmesi için her yıl belirlenen yıllık patent harçlarının düzenli olarak ödenmesi gerekir.

Patent nedir, konulu bu metne ek olarak Marka Tescili Nedir? başlıklı yazımız da ilginizi çekebilir.