Brüt Maaş Ne Demek, Nasıl Hesaplanır?

Okumaya devam ederek brüt maaş ne demek, nasıl hesaplanır, hesaplama sırasında dikkat edilecekler nelerdir, gibi soruların cevaplarını bulabilirsiniz.

Brüt Maaş Ne Demek?

İşverenin çalışanları için ödediği toplam tutar anlamına gelen brüt maaş, içinde vergileri, primleri ve diğer ek ödenekleri barındırır. Bir başka deyişle brüt maaş, vergi ve kesintiler yapılmadan önceki ham ücrettir. Bu ücretten sigorta primi, işsizlik sigortası primi, damga vergisi, gelir vergisi ve diğer kesintiler çıkarıldığında, çalışanın eline geçecek olan net maaş belirlenebilir. Tüm bu kesintiler, devletin vergi gelirleri ve işçinin sosyal güvenlik hakları sebebiyle yapılır.

İşveren tarafından bakarsak brüt maaşın, maliyet hesaplamalarında da büyük rol oynadığını görürüz. Çalışanın brüt ücretine ek olarak SGK işveren payı gibi ekstra yükümlülükler de üstlenen işverenler, bir pozisyon için bütçe çıkarırken genellikle toplam maliyeti dikkate alır. Yani işverene, çalışanın bordrosunda yazan rakamdan daha yüksek bir tutar çıkar.

Tüm bu bilgiler ışığında çalışan açısından önemli olan, brüt maaşın hangi kalemlerle küçüldüğünü bilmek ve bordrodaki her satırın ne ifade ettiğini anlamaktır. Pek çok çalışan net maaşını bilse bile kesinti oranlarının nasıl belirlendiği ya da yıl içinde değişip değişmediği konusunda net değildir. Örneğin yıl içinde değişen vergi dilimleri, brüt ve net maaş arasındaki farkın dönemsel olarak değişmesine sebep olan unsurlardan en büyüğüdür. Gelir arttıkça daha yüksek vergi oranına tabi olunması, çalışanın net maaşının yılın ikinci yarısında azalmasına yol açar. Bu nedenle brüt maaş üzerinden anlaşmak uzun vadede çalışan için daha öngörülebilir bir yaklaşım sağlar. Bu farkındalık hem haklarını bilmek hem de maaş beklentilerini doğru ifade edebilmek açısından oldukça değerlidir.

Kısacası brüt maaşın içeriğinin doğru hesaplanması ve bordroya eksiksiz yansıtılması hem işçi hem işveren açısından hukuki zorunluluktur. Bu nedenle bordro düzenleme süreçleri belirli standartlara göre yürütülür ve çalışan talep ettiği zaman bordrosunu inceleyerek kesintilerin doğruluğunu kontrol edebilir.

Yeri gelmişken Bordro Nedir? Güncel Bordro Parametreleri başlıklı yazımız da ilginizi çekebilir.

Peki, brüt maaş nasıl hesaplanır? Cevap için okumaya devam edin!

Brüt Maaş Hesaplaması

Bildiğiniz üzere brüt maaş, primler, vergiler ve diğer kesintiler yapılmadan önceki toplam kazancı ifade eder. Hal böyle olunca brüt maaş hesaplaması yapabilmek için tüm bu kesintileri doğru şekilde net maaşa eklemek yeterli olacaktır. Aşağıda, brüt maaş hesaplama adımlarını görmek mümkün.

• Net Maaşın Belirlenmesi: Brüt maaşın hesaplanabilmesi için öncelikle net maaşın bilinmesi gerekir. Net maaşı belirledikten sonra diğer adımlara geçilebilir.
• SGK Primi Hesabı: Belirlenen net maaş üzerinden belirli oranda SGK işçi primi hesaplaması gerçekleştirilir. Yasal düzenlemelere göre değişen bu oranın ardında diğer adımlara geçebilirsiniz.
• İşsizlik Sigortası Primi Hesabı: Tıpkı SGK işçi primi gibi işsizlik sigortası primi de net maaş üzerinden hesaplanır.
• Gelir Vergisi Hesabı: Çalışan geliri doğrultusunda belirlenen gelir vergisi, belli vergi dilimlerine göre hesaplanır.
• Damga Vergisi Hesabı: Gelir vergisinin aksine damga vergisi, brüt maaş üzerinden belli bir oranda kesilir.

Netten Brüt Maaş Hesaplama

Netten brüt maaş hesaplama formülü, yukarıdaki bölümde anlatılanların bir özeti şeklinde aşağıda gösterilmiştir.

Net Maaş = Brüt Maaş – (SGK Primi + İşsizlik Primi + Gelir Vergisi + Damga Vergisi)

Brüt Maaşı Etkileyen Unsurlar

Aylık brüt maaş hesaplama sürecine etki eden birkaç unsur bulunur. Çalışanın hangi pozisyonda görev aldığı, işverenin maaş politikası ve sektörel şartlar ile doğrudan ilgili olan bu süreç, işçinin deneyimi, görev sorumlulukları ve kıdemi ile birleşince daha net bir çerçeveye oturtulabilir. Sahip olunan uzmanlık alanlarına göre maaş skalası yükselirken çalışanın eğitim düzeyi ve sertifikaları da maaşını artıran kriterler arasında yer alır.

Özellikle talep gören sektörlerde faaliyet gösteren şirketler, çalışanların maaşlarını arz ve talep dengesi gözeterek belirleyebilir. Örneğin finans sektöründeki çalışanların maaşları, hizmet sektöründe çalışanlarınkine nazaran daha yüksek olabilir. Brüt maaşa etki eden bir diğer önemli unsur da ekonomik koşullardır. Ülkenin içinde bulunduğu ekonomik şartlar, işverenin maaş politikasını doğrudan etkiler. Enflasyon oranları ve asgari ücret düzenlemesi, şirketlerin brüt maaşları belirlemesinde en kritik faktörleri oluşturur. Aşağıdaki listede brüt maaşı etkileyen unsurları maddeler halinde görmeniz mümkün.

• Çalışanın görev aldığı pozisyon
• İşverenin maaş politikası
• İçinde bulunulan sektörün şartları
• Çalışanın deneyim seviyesi
• Görev ve sorumluluk kapsamı
• Kıdem yılı
• Uzmanlık alanı ve teknik yetkinlikler
• Eğitim düzeyi
• Sahip olunan sertifikalar
• Sektördeki arz–talep dengesi
• Talep gören sektörlerde maaş skalasının yükselmesi
• Ekonomik koşullar
• Enflasyon oranları
• Asgari ücret düzenlemeleri

Brüt Maaş Hesaplanırken Dikkat Edilecekler

İşletmeler ve kurumlar, çalışanlarına verecekleri brüt maaşları hesaplarken birkaç önemli etkeni göz önünde bulundurmalıdır. Aşağıda, bu etkenlerden bazılarını görebilirsiniz.

• Yan Haklar: Hemen hemen her şirket, maaşın yanı sıra çalışanlarına bazı ekstra haklar da verir. Ulaşım ve yemek gibi yan haklar, brüt maaş hesaplamasında dikkate alınması gereken unsurlar arasında üst sıralarda yer alır.
• Vergi Dilimleri: Brüt maaş içinden devlete ödenen gelir vergisi, çalışanın yıllık kazancına göre belli oranlarda kesilir. Bu oranın bordroya doğru yansıtılması brüt maaş hesaplamasında kritik rol oynar.
• Ek Ödemeler: Şirketlerdeki prim, fazla mesai, yol ücreti ve ikramiye gibi ek ödenekler brüt maaş hesaplamasına dahil edilmelidir. Aksi halde hesaplama eksik olacak ve maaş düzgün hesaplanmayacaktır.
• Asgari Ücret: Asgari ücret çalışanları, bazı kesinti ve vergilerden muaf olabilir. Dolayısıyla bu muafiyetlerin, brüt maaş hesaplamasına düzgün biçimde dahil edilmesi gerekir.